1. Τι είναι η φορολογική κατοικία

Η φορολογική κατοικία αποτελεί βασικό κριτήριο για τον προσδιορισμό του φορολογικού καθεστώτος φυσικών προσώπων και καθορίζει ποιες χώρες έχουν δικαίωμα φορολόγησης του παγκόσμιου εισοδήματος ενός φορολογούμενου. Στην Ελλάδα, η έννοια αυτή έχει άμεση επίδραση στον τρόπο με τον οποίο φορολογούνται τα εισοδήματα που αποκτώνται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

2. Νομικό πλαίσιο

Η φορολογική κατοικία καθορίζεται κυρίως από τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 4 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ – ν. 4172/2013). Σύμφωνα με αυτά τα κριτήρια, ένα φυσικό πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας εάν:

1. Έχει στην Ελλάδα μόνιμη ή κύρια κατοικία, ή
2. Έχει στην Ελλάδα τη συνήθη διαμονή του, ή
3. Έχει στην Ελλάδα το «κέντρο ζωτικών συμφερόντων» (δηλαδή προσωπικούς, οικονομικούς ή κοινωνικούς δεσμούς), ή
4. Είναι δημόσιος λειτουργός/διπλωμάτης με ελληνική ιθαγένεια που υπηρετεί στο εξωτερικό.

3. Κριτήριο των 183 ημερών (συνήθης διαμονή)

Ένα από τα πιο πρακτικά και μετρήσιμα κριτήρια είναι η συνήθης διαμονή:

• **Όποιο άτομο διαμένει στην Ελλάδα για **περισσότερες από 183 ημέρες εντός οποιουδήποτε 12μηνου περιόδου, θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδα από την πρώτη ημέρα παρουσίας εντός αυτής της περιόδου.
• Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται εάν το άτομο βρίσκεται στην Ελλάδα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς ή παρόμοιους ιδιωτικούς λόγους και η συνολική διάρκεια παραμονής δεν υπερβαίνει τις 365 ημέρες.

Το κριτήριο αυτό ευθυγραμμίζεται με τα διεθνή πρότυπα του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον φορολογικό προσδιορισμό κατοικίας.

4. Συνέπειες του χαρακτηρισμού ως φορολογικός κάτοικος

4.1. Φορολόγηση παγκόσμιου εισοδήματος

Ο φορολογούμενος που θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας υπόκειται σε φόρο επί του συνολικού του εισοδήματος, ανεξάρτητα από το αν αυτό προκύπτει:

• στην Ελλάδα, ή
• στην αλλοδαπή.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συμπεριλάβει στη φορολογική του δήλωση όλα τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν εντός και εκτός Ελλάδας. Σε αντίθεση, όσοι δεν έχουν φορολογική κατοικία στην Ελλάδα φορολογούνται μόνο για τα εισοδήματα που προκύπτουν εντός Ελλάδας.

4.2. Υποβολή φορολογικών δηλώσεων

Ο φορολογικός κάτοικος υποχρεούται να υποβάλλει ετήσια φορολογική δήλωση στην Ελλάδα, στην οποία πρέπει να εμφανίζει:

• εισοδήματα από εργασία, επιχειρηματική δραστηριότητα, επενδύσεις ή μισθώματα,
• εισοδήματα από αλλοδαπή, εφόσον υπάρχουν, και
• να λαμβάνει υπόψη συμφωνίες διπλής φορολογίας όταν έχουν εφαρμογή.

5. Διαδικασία μεταφοράς φορολογικής κατοικίας

5.1. Μεταφορά από Ελλάδα στο εξωτερικό

Όταν ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στο εξωτερικό, πρέπει να υποβάλει σχετική αίτηση στην αρμόδια φορολογική αρχή:

• η αίτηση πρέπει να υποβληθεί έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του πρώτου δεκαήμερου του Μαρτίου του έτους μετά την αναχώρηση από την Ελλάδα.
• πρέπει να συνοδεύεται από τα απαραίτητα δικαιολογητικά (π.χ. έγγραφα μόνιμης κατοικίας, πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας από τη χώρα υποδοχής κ.λπ.).
• η φορολογική διοίκηση οφείλει να αποφανθεί εντός δύο (2) μηνών από την υποβολή του φακέλου.

Η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη για να διακόψει κανείς τη φορολογική υποχρέωση για παγκόσμιο εισόδημα στην Ελλάδα.

6. Εκδοση Πιστοποιητικού Φορολογικής Κατοικίας

Ο φορολογούμενος μπορεί να αιτηθεί την έκδοση Πιστοποιητικού Φορολογικής Κατοικίας από την ΑΑΔΕ, το οποίο αποτελεί επίσημο έγγραφο που πιστοποιεί την κατάσταση του φορολογικού κατοίκου Ελλάδας.
Η αίτηση γίνεται ψηφιακά μέσω των προσωπικών κωδικών πρόσβασης στο σύστημα της ΑΑΔΕ.

7. Φορολογικά κίνητρα για μεταφορά κατοικίας στην Ελλάδα

Ο ΚΦΕ παρέχει ειδικά φορολογικά κίνητρα (άρθρα 5Α, 5Β και 5Γ) σε φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα από το εξωτερικό, με σκοπό την προσέλκυση επενδύσεων και ταλέντων. Αυτά περιλαμβάνουν:

• Ειδικούς τρόπους φορολόγησης εισοδήματος από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα για επτά έτη.
• Εναλλακτικές ρυθμίσεις για συνταξιούχους με εισοδήματα από αλλοδαπή.

8. Διακρατικές Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) μεταξύ Ελλάδας και άλλης χώρας, οι διατάξεις της σύμβασης προτεραιοποιούνται και ρυθμίζουν:

• πότε και πού φορολογείται κάθε είδος εισοδήματος,
• τους κανόνες αποφυγής διπλής φορολόγησης (π.χ. διπλή φορολόγηση μισθών, μερισμάτων, τόκων κ.λπ.).

9. Συμπερασματικές παρατηρήσεις

Η κατανόηση της φορολογικής κατοικίας είναι κρίσιμη για κάθε φυσικό πρόσωπο που:

• ζει ή εργάζεται στην Ελλάδα για μεγάλο διάστημα,
• έχει εισοδήματα από το εξωτερικό,
• σχεδιάζει να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία σε άλλη χώρα.

Η εφαρμογή των κριτηρίων του ΚΦΕ, η σωστή τεκμηρίωση και η άμεση επικοινωνία με τη φορολογική διοίκηση είναι απαραίτητες προκειμένου να βεβαιωθεί η σωστή φορολογική αντιμετώπιση και να αποφευχθούν πρόστιμα ή διπλή φορολόγηση.

taxhoriZον >>>>>